FITIR
Ayet-i Kerime ve Meali
يمحق الله الربوا ويربي الصدقات والله لا يحب كل كفار أثيم
٢٧٦٥
“Allah, faiz malını mahveder, sadakaları ise artırır (bere-
ketlendirir). Allah hiçbir günahkâr nankörü sevmez.” (Bakara,
2/276)
Hadis-i Şerif ve Manası
عن ابن عباس قال فرض رسول الله زكاة الفطر طهرة للصائم
من اللغو والرفث وطعمة للمساكين من أداها قبل الصلاة فهي زكاة
مقبولة ومن أداها بعد الصلاة فهي صدقة من الصدقات
İbn Abbâs (r.a.) şöyle demiştir: "Resûlullah (s.a.s.) hem oruç-
luyu (işlediği) faydasız fiillerden ve çirkin laflardan temizlemek,
hem de fakirlere gida temin etmek üzere fıtır zekâtını farz kıl-
dı. Artık kim bunu bayram namazından önce öderse, o makbul
bir zekâttır. Kim de bunu bayram namazından sonra öderse, o
sadakalardan bir sadakadır." (Ebû Dâvûd, Zekât, 18; İbn Mâce,
Zekât, 21)
Fetva
Fıtır sadakası nedir ve ne zaman verilir?
Halk arasında fitre diye bilinen fıtır sadakası (sadaka-i fıtır);
insan olarak yaratılmanın ve Ramazan orucunu tutup bayrama
ulaşmanın bir şükrü olarak; dinen zengin olup Ramazan ayının
sonuna yetişen müslümanın, belirli kimselere vermesi vacip
olan bir sadakadır. (Nevevî, el-Mecmû', VI, 103-105) Vacip oluşu,
sünnetle sabittir. (Buhârî, Zekât, 70-78; Müslim, Zekât, 12-16; Ebû
Dâvûd, Zekât, 18; İbn Mâce, Zekât, 21)
Kişi, kendisinin ve küçük çocuklarının fitrelerini vermekle
yükümlüdür. Hz. Peygamber, köle-hür, büyük-küçük, kadın-er-
kek her müslümana fitrenin gerektiğini ifade etmiştir. (Ebû
Dâvûd, Zekât, 20)
Fıtır sadakasının vacip olma zamanı Ramazan bayramının
birinci günü olmakla birlikte, bayramdan önce de verilebilir.
Hatta bu daha faziletlidir. Nitekim bayram namazından önce
verilmesi müstehap kabul edilmiştir. Bununla birlikte, bayram
günü veya daha sonra da verilebilir. Ancak bayramdan sonraya
bırakılması mekruhtur.
Şâfiî mezhebinde ise; fitreyi, meşru bir mazeret bulunma-
dıkça bayramın birinci gününün gün batımından sonraya bı-
rakmak haramdır. Fitreyi Ramazan'ın ilk günlerinde vermek de
caizdir. (Nevevî, el-Mecmû', VI, 128)
Fitrenin hedefi, bir fakirin içinde yaşadığı toplumun hayat
standardına göre bir günlük yiyeceğinin karşılanması, böylece
bayram sevincine iştirak etmesine katkıda bulunmaktır.
Günümüzde fıtır sadakası miktarının belirlenmesinde, ki-
şinin bir günlük (iki öğün) normal gıda ihtiyacını karşılayacak
miktarın ölçü alınması daha uygundur. Kişi dinen zengin sayı-
lanlara, usûlüne (anne, baba, dedeler ve nineler), fürûuna (çocuk
ve torunlar) ve eşine fıtır sadakası veremez. Fitreler bir faki-
re verilebileceği gibi, birkaç fakire de dağıtılabilir. (Merğînânî,
el-Hidâye, II, 224) Ancak bir kişiye verilen miktar bir fitreden az
olmamalıdır.